Provinciale Statenverkiezingen 2027: waarom relaties belangrijker worden
“Meer tijd nodig voor afspraak over verduurzaming Tata Steel”. Dat was de kop boven het nieuws van 25 september. Uit een Kamerbrief blijkt dat het kabinet, Tata Steel en de provincie Noord-Holland meer tijd nodig hebben om tot een definitieve maatwerkafspraak over de verduurzaming van Tata Steel te komen. De voorgenomen vervroegde sluiting van de kooks- en gasfabrieken speelt daarbij een belangrijke rol. De provincie en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied werken aan het intrekken van de vergunningen, wat gevolgen heeft voor de planning en het financiële plaatje van de verduurzaming.
Het is een actueel voorbeeld van de belangrijke rol die provincies spelen bij de energietransitie. De provincie gaat niet alleen over ruimtelijke keuzes en beleid, maar is in verschillende dossiers ook bevoegd gezag voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daarmee zitten provincies op cruciale momenten aan de knoppen van de uitvoering van grote energie- en industrieprojecten.
En dat maakt de Provinciale Statenverkiezingen van 17 maart 2027 relevant. Niet omdat een verkiezingsuitslag automatisch bepaalt of een project wel of niet doorgaat, maar omdat politieke verhoudingen veranderen. Daarmee kunnen ook prioriteiten, accenten en relaties veranderen.
Van gezamenlijke koers naar eigen profiel
Wat ons in de aanloop naar de verkiezingen opvalt, is dat partijen elkaar politiek al wat meer loslaten. Waar partijen in een coalitie gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen, ontstaat richting verkiezingen meer ruimte voor het eigen profiel.
Voor projecten kan dat betekenisvol zijn. Onderwerpen die binnen een coalitie min of meer gezamenlijk werden benaderd, kunnen opnieuw politiek worden gewogen. Een project kan vanuit verschillende perspectieven worden bekeken: als bijdrage aan de energietransitie en economie, maar ook vanuit natuur, gezondheid, leefomgeving of veiligheid.
Daarbij gaat het niet alleen om welke partijen straks groter worden. Minstens zo belangrijk is welke inhoudelijke thema’s tijdens de verkiezingscampagne en de daaropvolgende coalitieonderhandelingen nadruk krijgen.
De rode draad is ook ambtelijk
Het is daarom belangrijk om de blik niet uitsluitend op de politiek te richten. Achter iedere bestuurder en ieder Statenlid staat een ambtelijke organisatie die dossiers voorbereidt, informatie verzamelt, vergunningprocedures begeleidt en beleid uitvoert.
Die ambtelijke continuïteit is juist rondom verkiezingen belangrijk. Bestuurders kunnen wisselen, portefeuilles veranderen en politieke prioriteiten verschuiven. De kennis over een project, de voorgeschiedenis en gemaakte afspraken zit echter voor een belangrijk deel in de organisatie.
Goede relaties met ambtenaren zijn daarom minstens zo belangrijk als relaties met bestuurders en Statenleden. Wie pas contact zoekt wanneer een besluit op de politieke agenda staat, is vaak te laat. Duurzame omgevingsrelaties bouw je gedurende langere tijd op: door transparant te zijn, kennis te delen, verschillende belangen te begrijpen en ervoor te zorgen dat de ambtelijke organisatie het project goed kent.
De provincie zit aan de knoppen van de uitvoering
De provincie bepaalt dus niet alleen beleid. In verschillende dossiers is zij ook bevoegd gezag voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daarmee kunnen provinciale keuzes direct doorwerken in de snelheid waarmee projecten worden gerealiseerd.
De ontwikkelingen rond de kooks- en gasfabrieken van Tata Steel laten zien hoe nauw VTH, politieke besluitvorming en de transitie naar groen staal met elkaar samenhangen. De wens om de industrie te verduurzamen en te behouden, de bescherming van de leefomgeving, het naleven van milieuregels en de snelheid van nieuwe investeringen komen daar samen.
Juist in zulke dossiers is politieke context belangrijk. De wettelijke kaders of de rol van een omgevingsdienst veranderen niet automatisch door verkiezingen, maar de bestuurlijke context waarin besluiten worden genomen kan wel veranderen. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar formele bevoegdheden te kijken, maar ook naar relaties en het begrip van het dossier binnen de hele provinciale organisatie.
Wat betekenen de Provinciale Statenverkiezingen 2027 voor projecten?
Voor organisaties met een provinciaal dossier is dit het moment om vooruit te kijken. Niet pas na 17 maart, maar juist ervoor.
- Breng de politieke dynamiek in kaart
Lees de verkiezingsprogramma’s van relevante partijen. Kijk niet alleen of jouw project wordt genoemd, maar vooral naar de onderliggende thema’s: industrie, energie, woningbouw, natuur, gezondheid, infrastructuur en economie.
- Kijk verder dan de huidige portefeuillehouder
Breng relevante Statenleden, bestuurders én ambtelijke stakeholders in beeld. Wie houdt zich inhoudelijk met jouw dossier bezig? Waar zit de kennis? En wie beïnvloedt het debat?
- Borg kennis en continuïteit
Zorg dat je project niet afhankelijk is van één bestuurder of contactpersoon. Zijn de voorgeschiedenis, afspraken en dilemma’s goed bekend binnen de organisatie? Een goed overdrachtsdossier helpt, maar duurzame relaties zijn minstens zo belangrijk.
- Investeer vóór de verkiezingen in relaties
De periode vóór de verkiezingen is een goed moment om relevante Statenleden kennis te laten maken met jouw dossier. Niet alleen vanuit het belang van je eigen project, maar door inzicht te geven in de publieke belangen, dilemma’s en keuzes die voorliggen.
- Kijk na de verkiezingen opnieuw naar het speelveld
Na de verkiezingen verandert het politieke speelveld. Kijk opnieuw naar de inhoudelijke prioriteiten, relevante woordvoerders en bestuurlijke en ambtelijke relaties. Welke onderwerpen komen terug in de coalitieonderhandelingen en wat betekent dat voor jouw project?
Verkiezingen zijn een momentopname. Relaties zijn dat niet.
De Provinciale Statenverkiezingen van 2027 zijn daarmee niet alleen een moment waarop politieke verhoudingen worden bepaald. Ze zijn ook een natuurlijk moment om de omgevingsstrategie van je organisatie opnieuw te bekijken. Want de politiek verandert. Bestuurders veranderen. Statenleden komen en gaan. Maar projecten lopen vaak jarenlang door. Juist daarom zijn duurzame relaties zo belangrijk. Met Statenleden, bestuurders én de ambtelijke organisatie.
Bij Publyon SOM helpen we organisaties om die dynamiek vroegtijdig in kaart te brengen. We analyseren verkiezingsprogramma’s en politieke verhoudingen, brengen relevante Statenleden en ambtelijke stakeholders in beeld en helpen klanten om hun relaties gericht te versterken. Niet met het oog op één verkiezingsmoment, maar op de lange adem die veel van de projecten van vandaag nodig hebben.
